Rozpoznawanie trzmieli

Cechą charakterystyczną trzmieli jest gęste owłosienie pokrywające całe ciało i tworzące futerko. Pierzasto rozgałęzione włosy trzmiela są ruchomymi wytworami naskórka. Ich barwa jest związana z zabarwieniem kutykuli i znajdujących się w niej barwników. Futerko w różnych częściach ciała różni się kolorem nadając zabarwieniu ciała trzmiela różne wzory charakterystyczne dla gatunków. Znajomość tych kolorów i wzorów umożliwia oznaczenie trzmieli na kwiatach bez ich zabijania. Należy jednak tutaj przyjąć kilkuprocentowe ryzyko pomyłki związane z ogromną zmiennością ubarwienia tych samych gatunków jak i osobników starych – wytartych i odbarwionych. Znajomość innych dodatkowych cech takich jak długość głowy i włosów umożliwia praktycznie bezbłędnie oznaczyć okazy w naturze.

            Samce trzmieli najczęściej można odróżnić od samic po innym ubarwieniu ciała. Jednak w przypadku takiego gatunku jak trzmiel ziemny (B. terrestris) odróżnienie po wzorze barwnym dla początkującego badacza jest praktycznie niemożliwe. Dlatego też, do określenia płci można wykorzystać różnice w budowie pomiędzy samcami i samicami. W przypadku badań na martwych okazach samce rozpoznaje się po specyficznej budowie aparatów kopulacyjnych.

Różnice w budowie samców i samic trzmiela.

CECHA

SAMICE

SAMCE

Zakończenie odwłoka

Silnie zaostrzone

Zaokrąglone

Żądło

Tak

Nie

Ilość tergitów odwłoka

6

7

Listewki na ostatnim sternicie

Tak

Nie

Aparat kopulacyjny

Nie

Tak

Koszyczek

Używany, dobrze wykształcony

Nieużywany, słabo wykształcony

Liczba członów czułków

12

13

            Od trzmieli należy także odróżnić trzmielce. Jako pasożyty gniazdowe upodobniły się do swoich żywicieli wzorem barwnym. W terenie można je odróżnić po cechach morfologicznych. Trzmielce nie posiadają koszyczka. Trzecia para odnóży jest u nich równomiernie owłosiona i wypukła nie przystosowana do przenoszenia pyłku. Ponadto koniec ciała u tej grupy owadów jest silnie zagięty ku stronie brzusznej, skrzydła są wyraźnie ciemniejsze.